Nowości


Warsztaty


Warsztaty "Niestereotypowe metody nauczania w zakresie równości płci"

 Już od dzieciństwa chłopcy i dziewczynki posługują się stereotypami płciowymi. Stereotypy płciowe są uproszczonymi opisami „męskiego mężczyzny” i „kobiecej kobiety”, podzielanymi przez ogół społeczeństwa i powstającymi w efekcie wychowania i socjalizacji w tym społeczeństwie. Wiele stereotypów płci funkcjonuje jako normy społeczne. Oznacza to, że stereotypowe sądy wyznaczają atrybuty, które uważa się za pożądane dla każdej z płci.  Również dzieci tworzą swój stereotypowy obraz, według badań – przypisują kobiecie ciepło, dobroć oraz pracę w domu, mężczyźnie zaś, siłę, sprawność i asertywność.
 Po urodzeniu nowy człowiek jest klasyfikowany według płci: do męskiego lub kobiecego świata. W ten sposób płeć metrykalna wpływa na wychowanie, a to - na całe późniejsze życie.  Dziecko dostaje zabawki, korelujące w sposób oczywisty ze stereotypowymi rolamirodzajowymi, jakie mu przypisano, dostaje wskazówkę, kim ma być i jak się zachowywać, by zyskać aprobatę. Pierwszym kontaktem ze społeczeństwem, poza domem rodzinnym i jego schematami,staje się przedszkole, gdzie na socjalizację dziewczynek i chłopców od początku wpływają płciowe szablony. Są one zachęcane do odmiennych zabaw, chwalone są inne schematy zachowań. Dziewczynki mają być cierpliwe i posłuszne, chłopcy zaś niezależni, umiejący walczyć o swoje prawa.
 Szczególnie szkoła ma znaczący wpływ na kształtowanie obrazu płci. Dziecko - uczeń spędza z nauczycielami i rówieśnikami o wiele więcej czasu, niż z rodziną, a szkoła staje się przez to silną, działającą z pozycji władzy agendą socjalizacyjną, która dostarcza stałego fizycznego i społecznego kontekstu dla tożsamości i życiowych działań dziecka. Trudno zatem przecenić wpływ instytucjonalnej socjalizacji i edukacji na to, kim się stajemy i kim jesteśmy jako kobiety i mężczyźni.

Tymczasem współczesna szkoła jawi się jako narzędzie masowej dystrybucji społecznych nierówności, przy tym – narzędzie działające w zgodzie z porządkiem społecznym i dla jego dobra. Znacząco wspiera je przy tym bierność i brak zachęty do przełamywania tradycyjnych schematów ze strony rodziców i nauczycieli.
Systemowi szkolnemu nie udaje się uniknąć reprodukcji stereotypów płciowych, powielanych na różnych płaszczyznach uczniowskiego życia, poczynając od treści programowych, poprzez interakcje z instytucją i pozostałymi uczestnikami systemu. Wystarczy pobieżna analiza szkolnych podręczników: pełne są one stereotypowych wyobrażeń na temat wzorowej pani domu i ojca – głowy rodziny, ich ról społecznych i zawodowych.
Lecz nie tylko treści podręczników utrwalają wypaczoną wizję świata.
Podziały płciowe powielane i utrwalane są również na innych płaszczyznach życia szkolnego. Do mocnego rozróżnienia płci dzieci dochodzi na zajęciach technicznych, gdy dziewczynki uczą się szyć i gotować, chłopcy zapoznają się ze ślusarstwem czy z podstawami stolarstwa.
Dyskryminacja dziewcząt dotyczy także dostępu do komputerów i wiedzy informatycznej, zdarzają się sytuacje, gdy dla dziewcząt organizuje się zajęcia z prac domowych, natomiast chłopcy w tym samym czasie uczą się informatyki.

Najsilniejszej segregacji uległy zajęcia sportowe. Odmienność ról bardzo widać szczególnie w okresie gimnazjum, co powoduje różny stopień aktywności fizycznej chłopców i dziewczynek, a co gorsza, różnicę w wierze we własną sprawność. Niewątpliwie istotne są w tym wypadku zmiany związane z ciałem w czasie pokwitania. Krępująca dla dziewcząt seksualność powoduje często spadek zainteresowania ćwiczeniami. Po raz kolejny rola nauczycieli, którzy powinni zachęcić je do aktywności fizycznej, okazuje się nie do przecenienia. Natomiast chłopcy odnoszą widoczne korzyści z własnego dojrzewania. Wzrost i siła stają się czynnikiem pomagającym zdobyć przewagę w grupie, a wszelkiego rodzaju gry zespołowe i dyscypliny, które wskazują konkretnego zwycięzcę są szczególnie ważne w kreowaniu własnego wizerunku - nie potrzebują oni zachęty, by aktywnie współzawodniczyć.
Okres dalszej nauki wykazuje kolejne rozdźwięki międzyrodzajowe. Wzrastajądysproporcje zainteresowania naukami ścisłymi u chłopców i humanistycznymi wśród dziewcząt. Postrzeganie przedmiotów jako typowo męskich czy żeńskich tworzy mechanizm społecznego piętnowania osób przełamujących taki stereotyp. Dziewczęta uczące się w szkołach o profilu elektronicznym czy samochodowym są niezmiennie traktowane jak kuriozum, a nie jak osoby świadomie dokonujące wyboru. W sytuacji analogicznej, gdy chłopiec wybiera zawód uważany za kobiecy, równie_ naraża się na ostracyzm jako ten, który świadomie przeczy swej „męskości”. Na ogół znacznie mniej dziewcząt niż chłopców studiuje kierunki informatyczne, podczas gdy znacznie mniej chłopców rozpoczyna studia humanistyczne, pedagogiczne, kulturoznawcze, a w niektórych krajach także medyczne i z zakresu polityki społecznej.
Polityka równości płci, która realizowana jest w Unii Europejskiej, należy do jednej z najnowocześniejszych i najbardziej zaawansowanych na świecie. Obowiązujący w Unii stan prawny i podejmowane przez nią działania mają jeden nadrzędny cel: faktyczna równość kobiet i mężczyzn.
Unię Europejską interesuje już nie tylko równość w sensie prawnym, bo taka została stosunkowo dawno osiągnięta w systemach prawnych państw członkowskich, ale przede wszystkim równość obu płci na rynku pracy, w dostępie do edukacji, dóbr i usług, czy wreszcie udział kobiet i mężczyzn w procesie podejmowania decyzji. Dlatego inicjowane są nowe działania, już nie tylko w sferze rynku pracy i zatrudnienia, tradycyjnym obszarze zainteresowania, ale w kolejnych dziedzinach życia społecznego.

Ukierunkowanie działań na edukację jest istotnym elementem strategii polityki równości płci. Ważne jest, by potraktować sektor edukacji jako potencjalny punkt wyjścia umożliwiający zwalczanie stereotypów utrwalających nierówności płci w społeczeństwie.

Należy dążyć do:

1. Równości w statystyce przyjęć do szkół i ukończenia edukacji, tzn. osiągnięcia wskaźnika przyjęć (45-50%) chłopców i dziewcząt na wszystkie wydziały i kierunki studiów oraz poziomy edukacji. Drogi postępowania w tym przypadku to, oprócz zmian w programach szkolnych, świadomie profilowana rekrutacja połączona z zachętą do kształcenia oraz niezbędne, podnoszące świadomość kampanie informacyjne.

2. Równości strukturalnej w zawodzie nauczycielskim, tzn. promowania równego  udziału kobiet i mężczyzn na wszystkich szczeblach edukacji oraz we wszystkich specjalizacjach zawodu nauczycielskiego. Istotna jest kwestia waloryzacji płac w kontekście reformy szkolnictwa. Należy również uwzględnić możliwość celowej, ukierunkowanej rekrutacji mężczyzn do zawodów nauczycielskich.

3. Zmiany ról i stereotypów płciowych w programach szkolnych oraz przygotowaniu zawodowym nauczycieli. Bezdyskusyjną koniecznością jestwyeliminowanie szkodliwych stereotypów płciowych z materiałów dydaktycznych i programów szkolnych, co oznacza konieczność przeglądu i oceny podręczników szkolnych oraz materiałów dydaktycznych pod kątem perspektywy płci. Pod tym samym kątem należy również poddać analizie zajęcia pozalekcyjne i działalność samorządów uczniowskich. System edukacji oferuje szereg szans na podważenie tradycyjnych ról i stereotypów płciowych oraz przedstawienie modeli alternatywnych , bardziej egalitarnych. Aby je w pełni wykorzystać, należy wprowadzić perspektywę płci na wszystkich szczeblach edukacji. Do programów nauczania już na poziomie szkoły podstawowej i średniej powinny zostać formalnie włączone treści dotyczące ról społeczno-kulturowych i stereotypów płci, z niezbędnym wsparciem w postaci seminariów metodycznych dla nauczycieli. Ponadto w szkolnictwie pomaturalnym powinny pojawić się studia w zakresie społeczno-kulturowej tożsamości płci. Tylko systemowe zmiany są bowiem jedyną  skuteczną na szeroką skalę metodą eliminacji uprzedzeń.

4. Zaangażowanie rodziców w edukacji. Jakkolwiek rola rodziców w wychowaniu jest bezdyskusyjna, celowym działaniem powinna być dbałość o równy udział obojga rodziców we wszystkich aspektach wychowania dzieci. Niezbędna przy tym jest świadoma postawa nauczyciela, pamiętającego nie tylko o konieczności efektywnej komunikacji z opiekunami, ale też dokładającego starań, by dialog prowadzić z obojgiem rodziców. Tylko kompleksowe działanie na rzecz równouprawnienia płci doprowadzi w efekcie do zmian w świadomości ludzkiej. Nie stanie się to natychmiast, ani nawet w jakimś możliwym do przewidzenia odcinku czasu, lecz prędzej czy później zrozumienie dla tego problemu i całościowe mu przeciwdziałanie przyniesie rezultaty. Musi to być działanie z jednej strony polityczne, polegające na promocji określonego modelu życia, z drugiej strony prawne, by spójne równościowe prawo było proste w egzekwowaniu. Ważnym partnerem działań na rzecz równouprawnienia jest społeczeństwo obywatelskie, gdyż bez oddolnych inicjatyw niejest możliwa żadna, nawet najmniejsza zmiana. Wprowadzenie równouprawnienia we wszystkich aspektach życia stanowi dramatyczne odwrócenie wielowiekowego porządku.

Projekty powinny reagować na zidentyfikowane zjawiska: „szklanego sufitu” i „szklanych ruchomych schodów”. Zawód nauczyciela jest zawodem silnie sfeminizowanym, często stereotypowo uznawanym za zawód typowo „kobiecy”. Pracujący w zawodzie nauczyciela mężczyźni zazwyczaj awansują szybciej niż kobiety i częściej zajmują stanowiska decyzyjne w oświacie, pełniąc tym samym role przywódcze. Natomiast kobietom zbliżającym się do szczytu hierarchii pracowniczych zwykle trudniej jest awansować, co jest powiązane barierami niewidocznymi, wynikającymi na przykład z kultury organizacyjnej szkoły, różnego rodzaju instytucji i placówek wychowania oraz działających na rzecz sektora edukacji urzędów administracji publicznej.
Prowadzący zajęcia powinni promować postawy szacunku dla odmienności i różnic, uznania równych praw i obowiązków bez względu na płeć i w aktywny sposób zachęcać młodzież do przełamywania stereotypów płci.

  • Nowe menu
 

Copyright (c)2011 Szkoła Podstawowa im. Stefana kardynała Wyszyńskiego w Jabłońskich